bron: Radio Nederland Wereldomroep
Beluister of download de speciale uitzending over de staatkundige vernieuwing in hoge kwaliteit (128kbps)
Op weg naar de ontmanteling van de Nederlandse Antillen moeten nog de nodige hobbels genomen worden. Mogelijk zullen niet alle eilanden gelijktijdig een nieuwe status krijgen. Discussiepunten zijn onder meer het Gemeenschappelijke Hof van Justitie, de verdeeldheid bij Curaçaose politici en de instabiele rechtshandhaving op Sint Maarten.
Gemeenschappelijke Hof
Aruba morrelt aan de afspraken die gemaakt zijn over het Gemeenschappelijke Hof van Justitie van de Nederlandse Antillen en Aruba. Gevolmachtigde minister van Aruba, Frido Croes: "Aruba heeft het verzoek gedaan de hofzetel te krijgen." Maar volgens staatssecretaris Ank Bijleveld heeft Aruba geen vraag gesteld, maar een ‘voorwaarde': "Er is in een eerder fase consensus bereikt over een aantal zaken, waaronder het hof. Daarom kan de zetel van het hof op dit moment niet opeens weer ter discussie komen, maar op termijn kunnen we daar wel naar kijken."
Croes verdedigt de positie van Aruba: "Alle belangrijke entiteiten zijn op Curaçao gevestigd. Wij vinden dat we recht hebben op een zetel en hebben gevraagd om die van het hof. Dat is ons verzoek en dat is ook al ruim een jaar bekend bij Nederland en de Antillen. Eenvoudig bekeken vinden we dat wij dit recht hebben op het Gemeenschappelijke Hof van de Nederlandse Antillen en Aruba omdat de ‘Nederlandse Antillen' ontmanteld worden. De Antillen verdwijnen, dus is de zetel voor Aruba."
Bijleveld vindt dat de discussie over de zetelplaats van het hof geen breekpunt mag zijn voor de staatkundige vernieuwing: "Dat heeft premier Nelson Oduber mij verzekerd. Nederland steunt Aruba, we zitten samen in het koninkrijk en moeten durven nadenken over de verdeling van de zetels, maar dit is niet het moment." Aruba had de eilanden in een eerder stadium moeten overtuigen over de plaats van het hof, zegt de Arubaanse staatsrechtsgeleerde Mito Croes: "Maar dat hebben we niet gedaan. Nu laten we de beslissing over aan Nederland en delft Aruba het onderspit. De discussie met de eilanden is niet goed gevoerd."
Voorbeeldrol Aruba
Aruba wordt vaak gezien als rolmodel voor de staatkundige veranderingen, omdat het eiland in 1986 een status aparte kreeg. Toch lijkt het eiland zich nu afzijdig te houden bij alle besprekingen over de ontmanteling van de Antillen. Historicus Gert Oostindie: "Aruba wil vooral dat de situatie op het eigen eiland niet wordt aangetast door de veranderingen. Dit zeiden de Antillen ook toen Suriname onafhankelijk ging worden. ‘Wij gaan niet dwarsliggen, zolang het voor ons geen consequenties heeft'."
"Het is goed gegaan met Aruba en de status aparte", aldus Mito Croes. "Maar nu zijn we vooral waarnemer van het proces, we zijn geen partij." Ook Frido Croes bevestigt die waarnemende rol: "Als deel van het Koninkrijk moeten we zien wat er gebeurt bij de ontmanteling, omdat er ook onderwerpen zijn die Aruba raken. Maar de Slotverklaring is gesloten tussen Nederland en de Nederlandse Antillen." Toch hoopt Bijleveld dat Aruba ervaringen wil delen: "Dat we een land opheffen binnen het koninkrijk is uniek, maar Aruba weet wel hoe het ging met het maken van staatsregelingen en dergelijke. De Arubanen zijn de enigen met ervaring hiermee, dus ik hoop dat ze die ervaring willen inzetten voor hun buren." Aruba is bovendien nodig om het Statuut te wijzigen. Bijleveld: "Daarom nodigen we ze uit voor onze bijeenkomsten."
15 december 2008
Tijdens de Ronde tafel Conferentie(RTC) op Curaçao op 15 december moeten de bouwtekeningen voor de nieuwe staatkundige structuur klaar zijn. Bijleveld: "Op deze voortgangsconferentie volgt nog een slotconferentie waarin de overgangsfase wordt ingezet." Curaçao en Sint Maarten moeten nu de voorbereidingen voor staatsregelingen en organieke wetten afhebben. De wetgeving voor de BES-eilanden moet nog in de Kamers behandeld worden. Bijleveld: "In grote lijnen voldoen de plannen aan de eisen. Als die compleet zijn, kunnen we de overgang maken van wetgeving naar de echte overdrachtsituatie." Zij verwacht dat tijdens de RTC eerst nog wel een aantal kritische kanttekeningen besproken zullen gaan worden voordat alle regelingen definitief worden gemaakt: "Op een aantal punten zijn de regelingen nog niet consistent met de consensusrijkswet."
Als alle regelingen akkoord zijn, bespreekt Bijleveld ze in de Nederlandse Eerste en Tweede Kamer. Er zijn dus nog geen onomkeerbare stappen gezet: "Ik heb mij precies gehouden aan het Slotakkoord en de Kamers voortdurend op de hoogte gehouden via voortgangsrapportages." Zij begrijpt daarom niet waarom een aantal politici, waaronder Johan Remkes van de VVD bang is dat op de RTC definitieve besluiten worden genomen."Ze hadden alles kunnen lezen."
Veranderingen op de eilanden
De staatssecretaris denkt dat de schuldsanering op korte termijn plaats kan gaan vinden. "Als voldaan is aan alle afgesproken voorwaarden, kunnen we de schuldsanering in gang zetten en komt er ruimte op de begroting. Dan gaat de bevolking meer merken van alles wat afgesproken is. Op de BES-eilanden is dat nu al het geval. Daar is al in het onderwijs geïnvesteerd en hebben we voor 2009 veel concrete plannen op de agenda staan."
Op Curaçao is volgens Bijleveld en MAAPP-voorzitter Raymond Labad nog het minst merkbaar van de aanstaande veranderingen. Labad: "Daar is te weinig correcte informatie verstrekt aan de bevolking, omdat er bepaalde politieke spelletjes zijn gespeeld. Als de lokale overheden voldoende geïnformeerd hadden, was er meer begrip voor de situatie ontstaan. Dat is op Aruba wel goed gegaan. Curaçao heeft wat dat betreft gefaald."
De politieke partijen op Curaçao zouden volgens Labad meer moeten zoeken naar ‘een grote gemene deler': "Politieke partijen hebben altijd wel ergens een gemeenschappelijke grond en dat kan de fundering zijn om samen verder te gaan. We moeten niet dezelfde fout maken als in het verleden gebeurde in Indonesië en Suriname. Je moet geen staatkundige structuur opleggen als je daar niet voldoende voor bent klaargestoomd." Ook Bijleveld vindt dat er ‘lokaal draagvlak gecreëerd moet worden'.
De MAAPP probeert in Nederland bewustzijn te creëren over de processen bij Antillianen. Labad: "De ouderen en studenten zijn geïnteresseerd in wat zich afspeelt. Die zitten misschien wel dichter bij het vuur, omdat in Nederland meer informatie beschikbaar is. Wij moeten de juiste keus maken voor de jongeren die teruggaan naar de eilanden, anders zitten zij straks met de gebakken peren."
Datum statuutwijziging
Een definitieve datum voor een autonome status voor Curaçao en Sint Maarten wil Bijleveld nog niet geven: "We moeten eerst zien hoe alles in de prakrijk werkt en dat toetsen met wat op papier is vastgelegd, voordat de statuutwijziging in werking treedt. Labad oppert dat dit misschien niet voor alle eilanden gelijktijdig zal kunnen plaatsvinden, zoals oorspronkelijk het plan was. Bijleveld: "Als het tempoverschil te groot is, moeten we ons daarop gaan bezinnen." Vooralsnog kijkt zij vooral kritisch naar de ontwikkelingen op Sint Maarten: "Uit het WODC-rapport (Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, red) blijkt dat er geen evenwichtige instituties zijn en dat er feitelijk geen rechtsstaat is. Dat moet straks niet alleen op papier, maar ook in de praktijk anders zijn." Toch denkt ze dat 2011 mogelijk een reële datum is als alle ontwikkelingen zich vanaf nu gestaag voortzetten.
Mito Croes vindt dat niet alleen gekeken moet worden naar de ontwikkelingen en de relatie met Nederland: "De ontwikkeling van de eilanden is maar voor een klein deel afhankelijk van Nederland. Dat bleek toen Aruba failliet ging, toen de raffinaderij daar plotseling vertrok." Hij ziet de staatkundige veranderingen als een ingewikkeld proces: "We proberen de geschiedenis samen te vatten in een paar rechtsregels, maar dat betekent dat sommige zaken gesimplificeerd worden en andere zaken moeilijker worden gemaakt dan ze zijn. Je pakt maar een klein deel van de relatie." Croes vindt het belangrijker dat uiteindelijk wordt samengewerkt: "Het punt is dat je moet zien dat het werkelijk wordt uitgevoerd."
------------------
Totale aanbod Caribische redactie Wereldomroep
Beluister of download de speciale uitzending over de staatkundige vernieuwing in hoge kwaliteit (128kbps)
Op weg naar de ontmanteling van de Nederlandse Antillen moeten nog de nodige hobbels genomen worden. Mogelijk zullen niet alle eilanden gelijktijdig een nieuwe status krijgen. Discussiepunten zijn onder meer het Gemeenschappelijke Hof van Justitie, de verdeeldheid bij Curaçaose politici en de instabiele rechtshandhaving op Sint Maarten.
Gemeenschappelijke Hof
Aruba morrelt aan de afspraken die gemaakt zijn over het Gemeenschappelijke Hof van Justitie van de Nederlandse Antillen en Aruba. Gevolmachtigde minister van Aruba, Frido Croes: "Aruba heeft het verzoek gedaan de hofzetel te krijgen." Maar volgens staatssecretaris Ank Bijleveld heeft Aruba geen vraag gesteld, maar een ‘voorwaarde': "Er is in een eerder fase consensus bereikt over een aantal zaken, waaronder het hof. Daarom kan de zetel van het hof op dit moment niet opeens weer ter discussie komen, maar op termijn kunnen we daar wel naar kijken."
Croes verdedigt de positie van Aruba: "Alle belangrijke entiteiten zijn op Curaçao gevestigd. Wij vinden dat we recht hebben op een zetel en hebben gevraagd om die van het hof. Dat is ons verzoek en dat is ook al ruim een jaar bekend bij Nederland en de Antillen. Eenvoudig bekeken vinden we dat wij dit recht hebben op het Gemeenschappelijke Hof van de Nederlandse Antillen en Aruba omdat de ‘Nederlandse Antillen' ontmanteld worden. De Antillen verdwijnen, dus is de zetel voor Aruba."
Bijleveld vindt dat de discussie over de zetelplaats van het hof geen breekpunt mag zijn voor de staatkundige vernieuwing: "Dat heeft premier Nelson Oduber mij verzekerd. Nederland steunt Aruba, we zitten samen in het koninkrijk en moeten durven nadenken over de verdeling van de zetels, maar dit is niet het moment." Aruba had de eilanden in een eerder stadium moeten overtuigen over de plaats van het hof, zegt de Arubaanse staatsrechtsgeleerde Mito Croes: "Maar dat hebben we niet gedaan. Nu laten we de beslissing over aan Nederland en delft Aruba het onderspit. De discussie met de eilanden is niet goed gevoerd."
Voorbeeldrol Aruba
Aruba wordt vaak gezien als rolmodel voor de staatkundige veranderingen, omdat het eiland in 1986 een status aparte kreeg. Toch lijkt het eiland zich nu afzijdig te houden bij alle besprekingen over de ontmanteling van de Antillen. Historicus Gert Oostindie: "Aruba wil vooral dat de situatie op het eigen eiland niet wordt aangetast door de veranderingen. Dit zeiden de Antillen ook toen Suriname onafhankelijk ging worden. ‘Wij gaan niet dwarsliggen, zolang het voor ons geen consequenties heeft'."
"Het is goed gegaan met Aruba en de status aparte", aldus Mito Croes. "Maar nu zijn we vooral waarnemer van het proces, we zijn geen partij." Ook Frido Croes bevestigt die waarnemende rol: "Als deel van het Koninkrijk moeten we zien wat er gebeurt bij de ontmanteling, omdat er ook onderwerpen zijn die Aruba raken. Maar de Slotverklaring is gesloten tussen Nederland en de Nederlandse Antillen." Toch hoopt Bijleveld dat Aruba ervaringen wil delen: "Dat we een land opheffen binnen het koninkrijk is uniek, maar Aruba weet wel hoe het ging met het maken van staatsregelingen en dergelijke. De Arubanen zijn de enigen met ervaring hiermee, dus ik hoop dat ze die ervaring willen inzetten voor hun buren." Aruba is bovendien nodig om het Statuut te wijzigen. Bijleveld: "Daarom nodigen we ze uit voor onze bijeenkomsten."
15 december 2008
Tijdens de Ronde tafel Conferentie(RTC) op Curaçao op 15 december moeten de bouwtekeningen voor de nieuwe staatkundige structuur klaar zijn. Bijleveld: "Op deze voortgangsconferentie volgt nog een slotconferentie waarin de overgangsfase wordt ingezet." Curaçao en Sint Maarten moeten nu de voorbereidingen voor staatsregelingen en organieke wetten afhebben. De wetgeving voor de BES-eilanden moet nog in de Kamers behandeld worden. Bijleveld: "In grote lijnen voldoen de plannen aan de eisen. Als die compleet zijn, kunnen we de overgang maken van wetgeving naar de echte overdrachtsituatie." Zij verwacht dat tijdens de RTC eerst nog wel een aantal kritische kanttekeningen besproken zullen gaan worden voordat alle regelingen definitief worden gemaakt: "Op een aantal punten zijn de regelingen nog niet consistent met de consensusrijkswet."
Als alle regelingen akkoord zijn, bespreekt Bijleveld ze in de Nederlandse Eerste en Tweede Kamer. Er zijn dus nog geen onomkeerbare stappen gezet: "Ik heb mij precies gehouden aan het Slotakkoord en de Kamers voortdurend op de hoogte gehouden via voortgangsrapportages." Zij begrijpt daarom niet waarom een aantal politici, waaronder Johan Remkes van de VVD bang is dat op de RTC definitieve besluiten worden genomen."Ze hadden alles kunnen lezen."
Veranderingen op de eilanden
De staatssecretaris denkt dat de schuldsanering op korte termijn plaats kan gaan vinden. "Als voldaan is aan alle afgesproken voorwaarden, kunnen we de schuldsanering in gang zetten en komt er ruimte op de begroting. Dan gaat de bevolking meer merken van alles wat afgesproken is. Op de BES-eilanden is dat nu al het geval. Daar is al in het onderwijs geïnvesteerd en hebben we voor 2009 veel concrete plannen op de agenda staan."
Op Curaçao is volgens Bijleveld en MAAPP-voorzitter Raymond Labad nog het minst merkbaar van de aanstaande veranderingen. Labad: "Daar is te weinig correcte informatie verstrekt aan de bevolking, omdat er bepaalde politieke spelletjes zijn gespeeld. Als de lokale overheden voldoende geïnformeerd hadden, was er meer begrip voor de situatie ontstaan. Dat is op Aruba wel goed gegaan. Curaçao heeft wat dat betreft gefaald."
De politieke partijen op Curaçao zouden volgens Labad meer moeten zoeken naar ‘een grote gemene deler': "Politieke partijen hebben altijd wel ergens een gemeenschappelijke grond en dat kan de fundering zijn om samen verder te gaan. We moeten niet dezelfde fout maken als in het verleden gebeurde in Indonesië en Suriname. Je moet geen staatkundige structuur opleggen als je daar niet voldoende voor bent klaargestoomd." Ook Bijleveld vindt dat er ‘lokaal draagvlak gecreëerd moet worden'.
De MAAPP probeert in Nederland bewustzijn te creëren over de processen bij Antillianen. Labad: "De ouderen en studenten zijn geïnteresseerd in wat zich afspeelt. Die zitten misschien wel dichter bij het vuur, omdat in Nederland meer informatie beschikbaar is. Wij moeten de juiste keus maken voor de jongeren die teruggaan naar de eilanden, anders zitten zij straks met de gebakken peren."
Datum statuutwijziging
Een definitieve datum voor een autonome status voor Curaçao en Sint Maarten wil Bijleveld nog niet geven: "We moeten eerst zien hoe alles in de prakrijk werkt en dat toetsen met wat op papier is vastgelegd, voordat de statuutwijziging in werking treedt. Labad oppert dat dit misschien niet voor alle eilanden gelijktijdig zal kunnen plaatsvinden, zoals oorspronkelijk het plan was. Bijleveld: "Als het tempoverschil te groot is, moeten we ons daarop gaan bezinnen." Vooralsnog kijkt zij vooral kritisch naar de ontwikkelingen op Sint Maarten: "Uit het WODC-rapport (Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, red) blijkt dat er geen evenwichtige instituties zijn en dat er feitelijk geen rechtsstaat is. Dat moet straks niet alleen op papier, maar ook in de praktijk anders zijn." Toch denkt ze dat 2011 mogelijk een reële datum is als alle ontwikkelingen zich vanaf nu gestaag voortzetten.
Mito Croes vindt dat niet alleen gekeken moet worden naar de ontwikkelingen en de relatie met Nederland: "De ontwikkeling van de eilanden is maar voor een klein deel afhankelijk van Nederland. Dat bleek toen Aruba failliet ging, toen de raffinaderij daar plotseling vertrok." Hij ziet de staatkundige veranderingen als een ingewikkeld proces: "We proberen de geschiedenis samen te vatten in een paar rechtsregels, maar dat betekent dat sommige zaken gesimplificeerd worden en andere zaken moeilijker worden gemaakt dan ze zijn. Je pakt maar een klein deel van de relatie." Croes vindt het belangrijker dat uiteindelijk wordt samengewerkt: "Het punt is dat je moet zien dat het werkelijk wordt uitgevoerd."
------------------
Totale aanbod Caribische redactie Wereldomroep