Er gebeurt iets op Curaçao dat veel verder gaat dan voetbal. Natuurlijk, de kwalificatie voor het wereldkampioenschap is historisch. De kleinste natie ooit gekwalificeerd speelt op het grootste sportevenement ter wereld. Maar wie denkt dat de uitbarsting van emotie alleen daarover gaat, mist wat er werkelijk gebeurt. Het draait op Curaçao allemaal om een nieuw woord: Blueity.
Blueity staat voor trots, verbondenheid en erkenning. Voor het besef dat een klein eiland zich op eigen kracht kan meten met de wereld. En dat raakt een diepe laag. Om dat te begrijpen, moet je terug naar de geschiedenis.
Nederlanders beoordelen Curaçao vaak vanuit hun eigen referentiekader. Dat is begrijpelijk. We spreken dezelfde taal, doen boodschappen bij Albert Heijn, kopen onze deodorant bij DA, laten onze bril aanmeten bij Pearl en lopen voor een boek de Bruna binnen. We leven in hetzelfde Koninkrijk. Daardoor ontstaat gemakkelijk de illusie dat we ook vanuit hetzelfde wereldbeeld handelen.
Maar niets is minder waar.
De Nederlandse identiteit is gevormd door de Verlichting en het calvinisme: hard werken, volhouden en je eigen lot bepalen. Op Curaçao liep de geschiedenis anders. Eeuwenlang gold niet: bepaal je eigen toekomst, maar: ken je plaats. Tula werd na zijn strijd voor vrijheid gevangengenomen, gevierendeeld en onthoofd. De boodschap was helder: wie de bestaande orde uitdaagt, betaalt de hoogste prijs.
Dat verleden verdwijnt niet met een bladzijde in een geschiedenisboek. Het nestelt zich in een collectief geheugen en werkt generaties lang door. Voorzichtigheid. Afhankelijkheid. De overtuiging dat regie nemen van je eigen leven en omstandigheden consequenties heeft.
Juist daarom is de WK-kwalificatie zoveel meer dan een sportief succes.
Voor het eerst manifesteert Curaçao zich op het grootste podium ter wereld vanuit eigen kracht. Niet als afhankelijk deel van een groter geheel, maar als een land dat iets bereikt waarvan vrijwel iedereen dacht dat het onmogelijk was. Psychologen beschrijven een bekend mechanisme: een gevoel ergens bij te horen vormt de identiteit, en identiteit bepaalt uiteindelijk hoe mensen naar zichzelf kijken. Misschien is dát wel Blueity. Niet de blauwe shirts. Niet de vlaggen. Maar een samenleving die zichzelf opnieuw ontdekt.
Dat proces begon niet op het eiland zelf. Ongeveer evenveel Curaçaoënaars wonen in Nederland als op Curaçao. De diaspora begon de zoektocht naar erkenning al langer. De discussie over Zwarte Piet en de excuses voor het slavernijverleden zijn daar scherpe uitingen van. Nu lijkt diezelfde bewustwording ook op het eiland in een stroomversnelling te komen.
De Blue Wave laat zien wat er gebeurt wanneer mensen collectief gaan geloven dat grenzen minder vastliggen dan altijd is gedacht. Misschien is dat wel de grootste overwinning: niet de wedstrijden op het WK, maar het verdwijnen van een mentale grens.
En ja, over een paar maanden verdwijnen de blauwe shirts weer in de kast. De armoede zal er weer zijn, net als de politieke problemen; die worden niet opgelost met een doelpunt. Maar het oude zelfbeeld zal een transformatie ondergaan. Een volk dat eeuwenlang vooral leerde wat onmogelijk was, heeft ineens ervaren dat het onmogelijke wél kan.
Nederland gaat daardoor een andere Curaçaoënaar ontmoeten. Minder afwachtend. Minder bescheiden. Minder geneigd zichzelf klein te maken.
Blueity is respect.
Curd Evertsz verzon de term Blueity
Deze column verscheen vandaag in Trouw
